การผสมพันธุ์โคเนื้อ

การผสมพันธุ์โคเนื้อ ให้ได้ลูกโค เพื่อนำมาขุน มีหลักวิธีการอย่างไรบ้าง ควรคัดเลือกพ่อแม่โคที่มีลักษณะอย่างไร รวมทั้งการดูแลทั้งเรื่องการคลอด การดูแลลูกโค

การผสมพันธุ์โคเนื้อ

  • โคพ่อแม่พันธุ์นำมาผสมกับโคตัวเมีย ควรมีอายุอย่างน้อย 2 ปีขึ้นไป มีสุขภาพสมบูรณ์และถ้าพ่อโคอายุ 18 -24 เดือน ควรใช้ผสมกับแม่โคไม่เกินเดือนละ 10 -12 ครั้ง
  • พ่อโคอายุ 3 ปีขั้นไป สามารถใช้คุมฝูงได้ 25 – 30 ตัว
  • ระยะเวลาคุมฝูงนาน 60 – 120 วัน ติดต่อกันไป แล้วจึงนำพ่อโคออกพักฟื้นชั่วคราว
  • โคสาวที่ใช้ผสมพันธุ์ ควรผสมเมื่ออายุ 18 – 21 เดือน อย่าเลี้ยงให้อ้วนจนเกินไป
  • แม่โคที่เคยให้ลูกแล้ว ควรมีการให้เกลือแร่เพื่อลดการผสมติดยาก
  • แม่โคจะเป็นสัดทุกๆ 21 วัน เป็นสัดครั้งละไม่เกิน 24 ชั่วโมง แสดงอาการกระวนกระวายปีนทับตัวอื่น ส่งเสียงร้อง มีน้ำเมือกไหลทางช่องคลอด
  • คัดเลือกตัวที่ผสมติดยากออก เพราะเปลืองอาหารและสถานที่เลี้ยง
  • แม่โคระหว่างการตั้งท้อง ควรให้อาหารข้นและเกลือแร่บ้างพอสมควร

การคลอด

ช่วงตั้งท้องก่อนคลอด มีการให้อาหาร……..เพิ่ม นอกจากให้หญ้าสดแล้วอย่าให้โคกระทบกระเทือน ตื่นตกใจในช่วงใกล้คลอด ก่อนคลอดเต้านมจะขยายใหญ่จะแยกตัวออกจากฝูง จึงคฝวรให้แม่โคอยู่ในคอกคลอดเวลาก่อนคลอด 10 วัน เพื่อได้พักผ่อน และก่อนคลอด 1 ชั่วโมงแม่โคจะกระวนกระวาย ลุกยืนบ่อยๆ

 

การดูแลลูกโคเกิดใหม่

เมื่อลูกโคเกิดมาใหม่ๆ ล้วงเอาของเหลวในปากและจมูกออก เช็ดตัวด้วยผ้าหรือฟางแห้งเพื่อช่วยให้ลูกโคหายใจได้สะดวกและเร็วขึ้น แล้วตัดสายสะดืดให้ห่างจากท้องลูกโค 3 -5 ซ.ม. ทาด้วยทิงเจอร์ไอโอดีน ปกติลูกโคจะยืนกินนมได้เองใน 30 นาที ถ้าลูกโคอ่อนแอ เราต้องช่วยให้กินนมน้ำเหลืองภายใน 6 ชั่วโมง

การหย่านมลูกโค

เมื่อลูกโคอายุ  1- 2 เดือน ลูกโคจะกินได้บ้างแล้ว ในระหว่างนี้ก็กินนมอยู่ เราจะถ่ายพยาธิให้กับลูกโคเมื่ออายุ 2 เดือน และถ่ายซ้ำทุก 6 เดือน ปกติจะหย่านมเมื่ออายุ  6 – 7 เดือน ตามธรรมชาติเกษตรมักปล่อยให้ลูกโคอยู่กับแม่ตลอด ทำให้แม่โคที่ตั้งท้องใหม่ต้องรับภาระสองทาง คือ ต้องผลิตน้ำนม และการเจริญเติบโตของตัวอ่อนในท้อง

การจัดเตรียมแปลงหญ้า

  • หญ้าที่แนะนำในกรณีเลี้ยงโคขุนเป็นอาชีพเสริมคือ หญ้ากินนี เพราะเกี่ยวง่ายโตเร็วผลิตผลต่อไร่สูง และคุณค่าทางอาหารสูงแต่หญ้าชนิดนี้ไม่เหมาะสมสำหรับปลูกในที่ลุ่มซึ่งมีน้ำขัง
  • ถ้ามีน้ำสมบูรณ์ตลอดปี หญ้ากินนี 1 ไร่ เลี้ยงโคขุนได้ 3 -4 ตัว
  • หญ้ากินนี สามารถปลูกด้วยเมล็ดหรือแยกกอปลูกเช่นเดียวกับต้นตะไคร้ก็ได้ แต่ในกรณีปลูกแปลงเล็กๆ แนะนำให้ใช้วิธีแยกกอเพราะหญ้าจะขึ้นสม่ำเสมอและเป็นระเบียบ

การจัดเตรียมแปลงหญ้า

  • เตรียมดินเหมือนปลูกพืชไร่ชนิดอื่นๆ คือ พรวนดิน และตากดินไว้ระยะหนึ่ง
  • ขุดหญ้าจากแปลงพันธุ์ แยกกอ ตัดยอด และตัดราก ออกบ้าง ถ้ายังไม่ปลูกในวันนั้นก็ให้กองไว้เอาน้ำรดให้ชุ่มแล้วเอากระสอบคลุมไว้
  • ปลูกแบบปักดำให้ต้นเอียง 60 องศา แต่ละหลุมมีหญ้า 2 -3 ต้น ระยะระหว่างแถว 1 เมตร ระหว่างต้น 50 -75 ซ.ม.
  • ถ้าฝนไม่ตกต้องรดน้ำในระยะเริ่มปลูกทุกวันเป็นเวลา 1 สัปดาห์ รากหญ้าจะเริ่มเดิน เริ่มแทงหน่อและตั้งตัวได้ หลังจากนั้น ถ้าเป็นฤดูฝนไม่จำเป็นต้องรดน้ำ ส่วนในฤดูแล้งต้องรดน้ำนานๆ ครั้ง ตามความเหมาะสม แต่ถึงแม้จะไม่รดน้ำเลยตลอดฤดูแล้งหญ้าก็ไม่ตายแต่จะไม่เจริญงอกงาม
  • ประมาณ 2 เดือน หลังจากเริ่มปลกหญ้าจะสูงประมาณ 1 เมตร สามารถเกี่ยวมาให้โคได้หญ้าจะแต่กอใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ และสามารถเกี่ยวได้ทุกเดือนๆ ละ 1 ครั้ง (ถาน้ำสมบูรณ์) ถ้าบำรุงรักษาดี คือ มีการใส่ปุ๋ยคอกและพรวนดินปีละครั้งหญ้าจะให้ผลผลิตสูงอยู่ได้นับสิบปีโดยไม่ต้องปลูกใหม่
  • หญ้าแต่ละกอที่เกี่ยวได้จะหนัก 1 -1.5 กิโลกรัม