Editor choice

การปลูกหญ้าแพงโกลา สำหรับใช้เป็นอาหารสัตว์

หญ้าแพงโกลา เป็นหญ้าที่มีอายุหลายปีต้นกึ่งตั้งกึ่งเลื้อย ลำต้นเล็ก ไม่มีขน ใบเล็กเรียวยาว ใบดกอ่อนนุ่ม มีลำต้นทอดนอนไปตามพื้นดินแตกรากและหน่อตามข้อ เมื่ออายุมากขึ้น ลำต้นจะทอดนอนไปตามพื้นดิน มีความยาว 40-64 ซม. มีปล้อง 7-13 ปล้อง ปล้องยาว 3-8 ซม. ใบยาว 12-19 ซม. กว้าง 4 มม. เหมาะสำหรับทำหญ้าแห้ง
ทนน้ำท่วมขัง เจริญเติบโตดีในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง เหมาะสำหรับปลูกในเขตชลประทาน หรือในพื้นที่ที่มีฝนตกเฉลี่ยมากกว่า 1,000 มม./ปีขึ้นได้ดีในดินหลายชนิดตั้งแต่ดินทรายจนถึงดินเหนียว ทนแล้งได้ดีแต่ก็สามารถเจริญเติบโตได้ในพื้นที่ชุ่มน้ำชื้นแฉะ ทนน้ำท่วมขังได้พอสมควร สามารถปลูกได้ทั้งพื้นที่ลุ่มและพื้นที่ดอน

ผลผลิตของหญ้าแพงโกลา น้ำหนักแห้ง 5.0-7.0 ตันต่อไร่ต่อปีมีโปรตีน 7-11 เปอร์เซ็นต์

การปลูกหญ้าแพงโกลา

หญ้าแพงโกล่า

การปลูกในพื้นที่ลุ่ม

ช่วงเวลาปลูก สามารถปลูกหญ้าแพงโกลาในพื้นที่ลุ่ม ที่มีการให้น้ำชลประทานได้ตลอดทั้งปีการปลูกในพื้นที่ลุ่มให้เตรียมดินโดยการทำเทือกแบบนาหว่านน้ำตม
การเตรียมท่อนพันธุ์หญ้าแพงโกลา ใช้การตัดหญ้าแพงโกลาทั้งต้น เมื่ออายุ 50-60 วัน ท่อนพันธุ์ที่ได้ควรนำไปปลูกทันทีหากปลูกไม่ทันให้นำท่อนพันธุ์เก็บไว้ใน
ที่ร่มแล้วรดน้ำให้ชุ่ม ไม่ควรกองท่อนพันธุ์ให้สูงและหนามากเพราะจะร้อนและตายนึ่ง การปลูก หลังจากเตรียมดินทำเทือกไว้แล้ว ปรับระดับน้ำให้สูง10-15เซนติเมตร
ใช้ท่อนพันธุ์อัตรา 250-300 กิโลกรัมต่อไร่ หว่านท่อนพันธุ์ให้ทั่วแปลง แล้วนาบกดท่อนพันธุ์ให้จมน้ำด้วยท่อ PVC หรือท่อเหล็กนาบให้ท่อนพันธุ์จมน้ำ ให้แตะกับเทือก
ที่เตรียมไว้แช่ทิ้งไว้ประมาณ 1 สัปดาห์แล้วระบายน้ำออก เมื่อท่อนพันธุ์สัมผัสกับผิวดินระบบรากก็จะเจริญเติบโต หลังจากนี้รากของหญ้าสีขาวจะงอกยาว 3-5 ซม.หลังปลูกประมาณ 30 วัน หญ้าจะสูง 10-15 ซม.จึงปล่อยน้ำเข้าอีกครั้งขังน้ำไว้2 วัน แล้วระบายน้ำออก ขณะดินแฉะใส่ปุ๋ย 15-15-15 อัตรา 25-50 กก./ไร่ ปล่อยทิ้งไว้อีก 1-2 สัปดาห์จึงให้น้ำอีกครั้งพร้อมหว่านปุ๋ย 46-0-0 อัตรา 10 กก./ไร่ หลังการปลูกประมาณ 60 วันเริ่มสามารถตัดไปใช้เลี้ยงสัตว์ได้

การปลูกในพื้นที่ดอน

ช่วงเวลาปลูก ควรปลูกในช่วงต้นฤดูฝน เดือนพฤษภาคม-มิถุนายน เพราะหญ้าจะได้รับน้ำฝนทำให้หญ้าตั้งตัวเร็วและเจริญเติบโตได้ดี การเตรียมดินเช่นเดียวกับการปลูกพืชไร่ในช่วงเดือนเมษายน-พฤษภาคม ทำการไถดะ (ใช้รถไถติดผาน 3 หรือ 4 จาน) ไถแปร (ใช้รถติดไถผาน 7 จาน) ไถพรวน (ใช้รถไถติดจอบหมุนตีนเป็ด) ไถในทิศทางสานกัน (ทิศตะวันออกไปตก แล้วไถสานทิศเหนือไปทิศใต้) เพื่อย่อยดิน และปรับหน้าดินให้ราบเรียบ อาจใส่ปุ๋ยอินทรีย์ เช่น ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก อัตรา 2-3 ตัน/ไร่ ในช่วงเตรียมดิน การเตรียมท่อนพันธุ์ ใช้ท่อนพันธุ์หญ้าแพงโกลาเช่นเดียวกับการปลูกในที่ลุ่ม เมื่ออายุ 50-60 วัน ใช้ท่อนพันธุ์อัตรา 250-300 กิโลกรัมต่อไร่ การปลูก หลังจาก ไถพรวนแล้ว ชักร่องห่างกัน 30 เซนติเมตร ลึกประมาณ 10 เซนติเมตร วางท่อนพันธุ์3-5 ท่อน เรียงต่อกันเป็นแถว ใช้ดินกลบเล็กน้อย ให้เหลือส่วนยอดไว้เล็กน้อย และเหยียบให้แน่น หรือใช้ท่อนพันธุ์หญ้าแพงโกลา 300-350 กิโลกรัมต่อไร่ หว่านให้เต็มพื้นที่ทั้งแปลง หลังหว่านเสร็จใช้รถฟาร์มแทร็กเตอร์ติดผานพรวน พรวนกลบทั้งแปลงโดยไม่พรวนกลบให้ลึกมาก ประมาณ 10 เซนติเมตร และควรให้น้ำทันทีหลังปลูกโดยให้ดินมีความชื้น 1-2 สัปดาห์ ภายในเวลา 5-7 วันหญ้าจะเริ่มแตกต้นอ่อนในช่วงเดือนแรกของการปลูกควรรักษาความชื้นของดิน ให้ดินมีความชื้นจะทำให้หญ้าแพงโกลาแตกหน่อได้ดีและเลื้อยเต็มพื้นที่ได้รวดเร็ว

การใส่ปุ๋ย

ก่อนปลูกควรใส่ปุ๋ยเคมีสูตร 15-15-15 อัตรา 50-100 กิโลกรัมต่อไร่ เป็นปุ๋ยรองพื้น และควรใส่ปุ๋ยอินทรีย์ เช่น ปุ๋ยคอกร่วมด้วย ในแต่ละรอบของการตัดควรใส่ปุ๋ยยูเรีย (46-0-0) 2 ครั้งๆ ละ 10 กิโลกรัมต่อไร่ ครั้งแรกหลังตัด 1 วัน และครั้งที่ 2 หลังตัด 10-15 วัน หลังการให้น้ำแต่ละครั้งหรือขณะดินมีความชื้นเหมาะสม สำหรับ การใส่ปุ๋ยรองพื้น สูตร 15-15-15 ในปีต่อไปควรใส่ตอนต้นฤดูฝนขณะดินมีความชื้นเหมาะสม

การกำจัดวัชพืช

การปลูกหญ้าแพงโกลาในที่ลุ่มจะมีวัชพืชหลายชนิดได้แก่ กก เทียนนาหนวดปลาดุก และโสน ถ้าวัชพืชขึ้นไม่มากให้ใช้วิธีการตัดปรับเมื่อหญ้ามีอายุ 60 วัน วัชพืชจะถูกหญ้าแพงโกลาปกคลุมและจะลดปริมาณลงเมื่อตัดหญ้าจำนวน 2-3 ครั้ง หากมีวัชพืชในแปลงรุนแรงควรใช้สารเคมีกำจัดวัชพืชชนิดใบกว้าง เช่น สารกำจัดวัชพืช 2,4-D (Disodiumsalt) อัตรา 150 กรัม ผสมน้ำ 100 ลิตร ฉีดพ่นในพื้นที่ 1 ไร่ ให้ทั่วแปลงขณะดินมีความชื้นแต่ไม่มีน้ำท่วมขังแปลง ทิ้งไว้ไม่น้อยกว่า 3 วันถึงจะให้น้ำได้หา เป็นพื้นที่ดอน การกำจัดวัชพืชจะใช้วิธีการตัดปรับสภาพเพื่อกำจัดวัชพืช เป็นหลัก ถ้ามีวัชพืชหนาแน่นใช้การตัดปรับสภาพ 3-4 ครั้ง วัชพืชจึงจะลดลง

การให้น้ำ

การปลูกในพื้นที่ลุ่มหรือพื้นที่นา ควรมีการให้น้ำหลังจากการตัดหญ้าไป ใช้ประโยชน์ และให้น้ำครั้งต่อไปทุกๆ 10-15 วัน โดยวิธีการปล่อยน้ำเข้าแปลง ในปริมาณน้ำที่คาดว่าน้ำจะแห้งได้ภายใน 1-2 วัน การให้น้ำขึ้นกับความชื้นของดิน และสภาวะอากาศในแต่ละฤดูกาล ส่วนในพื้นที่ดอนที่ไม่สามารถปล่อยน้ำเข้าแปลงได้ ควรให้น้ำด้วยระบบน้ำฝอย หรือสปริงเกอร์ ทุกๆ สัปดาห์ ในช่วงฝนทิ้งช่วงหรือในฤดูแล้ง ปริมาณน้ำที่ต้องการในแต่ละครั้งของการเก็บเกี่ยวประมาณ 250 ลบ.ม./ไร่/45 วัน

การใช้ประโยชน์

การตัดหญ้าแพงโกลาไปใช้เลี้ยงสัตว์ควรตัดหญ้าครั้งแรก 60 วันหลังปลูก และตัดครั้งต่อไปทุกๆ 30-45 วัน ถ้าหญ้าเจริญเติบโตดีมากให้ตัดทุกๆ 30 วัน โดยตัดสูงจากพื้นดิน 5-10 เซนติเมตร การตัดหญ้าแพงโกลาในแต่ละครั้งจะได้น้ำหนักสด 3,000-4,000 กก./ไร่ หรือได้ผลผลิตเป็นน้ำหนักแห้ง 800-1,200 กก./ไร่ หญ้าแพงโกลา
ให้ผลผลิตมากหรือน้อยขึ้นกับความอุดมสมบูรณ์ของดิน สภาพภูมิอากาศ การใส่ปุ๋ย การให้น้ำ เป็นต้น ในรอบ 1 ปีสามารถตัดหญ้าแพงโกลาไปใช้ประโยชน์ได้6-8 ครั้ง หากเป็นพื้นที่ลุ่มอาจมีปัญหาการลงตัดยาก ไม่สามารถลงตัดได้เนื่องจากสภาพดินที่ชื้นแฉะจึงควรบริหารจัดการแปลงโดยการผันน้ำออกจากแปลงก่อนการตัดอย่างน้อย 10-15 วัน กรณีการใช้ประโยชน์แบบการปล่อยสัตว์เข้าแทะเล็มในแปลง ควรปล่อยสัตว์ลงแทะเล็มครั้งแรก เมื่อหญ้าอายุ 90 วัน เพื่อให้ระบบรากของหญ้าแพงโกลามีความแข็งแรงก่อน วงรอบการปล่อยแทะเล็มครั้งต่อไปทุกๆ ประมาณ 45 วัน หญ้าแพงโกลาเหมาะสำหรับใช้เลี้ยงโค กระบือ แพะ แกะ ม้า ในรูปหญ้าสด หญ้าแห้ง หรือหญ้าหมักการเก็บเกี่ยวหญ้าแพงโกลาที่อายุ 45 วัน มีวัตถุแห้ง (DM) 32%, มีโปรตีน 7.9% เยื่อใยรวม (CF) 27.9% คาร์โบไฮเดรตที่ย่อยง่าย NFE 52.5% เยื่อใย ADF 35.7% เยื่อใย NDF 63.3% และ เถ้า (Ash) 8.6% การเก็บเกี่ยวหญ้าแพงโกลาที่อายุมากกว่า 59 วัน มีวัตถุแห้ง (DM) 42%, มีโปรตีน 5.2% เยื่อใยรวม (CF) 29.6% คาร์โบไฮเดรตที่ย่อยง่าย NFE 55.5% เยื่อใย ADF 38.3% เยื่อใย NDF 65.3% และ เถ้า (Ash) 7.2%

การผลิตหญ้าแพงโกลาแห้ง

การผลิตหญ้าแพงโกลาแห้ง หมายถึงการทำให้ส่วนต่างๆของหญ้าแพงโกลาแห้ง มีความชื้นประมาณ 15 เปอร์เซ็นต์หรือน้อยกว่านั้น โดยคุณค่าทางอาหารลดน้อยที่สุด
ซึ่งสามารถเก็บถนอมไว้ให้สัตว์กินในฤดูกาลขาดแคลนอาหารสัตว์หญ้าแพงโกลาแห้งที่มีคุณภาพดีจะต้องมีธาตุอาหารที่จำเป็นสำหรับสัตว์ มีความน่ากิน อาจพิจารณาได้จาก สีกลิ่น ปริมาณใบ และสัตว์ชอบกินด้วย

ปัจจัยที่ควบคุมคุณภาพของหญ้าแห้ง

1. ต้องเป็นพืชที่มีคุณค่าทางอาหารสูง ให้ผลผลิตสูงและมีใบดกก้านและลำต้นไม่แข็ง ไม่อวบน้ำมากนัก เพราะถ้าอวบน้ำจะทำให้เสียเวลาในการผึ่งและตากแดดนาน
หญ้าแพงโกลาจึงเป็นพันธุ์ที่เหมาะสมเนื่องจากเป็นหญ้าที่ใบดก ลำต้นเล็ก ไม่อวบน้ำสามารถผลิตเป็นหญ้าแห้งได้ดี
2. การตัดหญ้าแพงโกลาเพื่อมาทำหญ้าแห้งในเวลาที่เหมาะสมจะมีอิทธิพลต่อคุณภาพของหญ้าแห้งมาก การตัดเมื่ออายุน้อยจะทำให้มีความชื้นมาก ผลผลิตน้ำหนักแห้งน้อยแต่เมื่อตัดเมื่ออายุมากจะทำให้การเพิ่มของเยื่อใยมาก ทำให้การย่อยได้ต่ำ และค่าโภชนะบางอย่างลดลง เช่น ค่าโปรตีน ฉะนั้นการทำหญ้าแพงโกลาแห้ง จะต้องคำนึงถึงคุณภาพควบคู่กับผลผลิตที่จะได้รับ อายุแพงโกลาที่เหมาะสมที่จะตัดทำหญ้าแห้งอยู่ในช่วง 30-45 วัน
3. วัชพืชหรือสิ่งปลอมปนในแปลงหญ้าแพงโกลา หากมีวัชพืชจำนวนมากจะทำให้ได้หญ้าแห้งคุณภาพไม่ดีสัตว์ไม่ชอบกิน วัชพืชบางอย่างยังอาจมีพิษต่อสัตว์อีกด้วย
จึงควรให้ความสำคัญกับการกำจัดวัชพืชในแปลงหญ้าแพงโกลา
4. หลังการผ ลิตเป็นหญ้าแห้ง การเก็บรักษาต้องอยู่ในสภาพที่เหมาะสม เช่นโรงเรือนที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก มีหลังคากันฝนเพื่อป้องกันการเกิดเชื้อรา

Agriculture.in.th
Logo
Shopping cart